Zapowiedzią nadchodzącego końca zapustów jest czwartek - od tłustych biesiad zwany tłustym, niezwykle hucznie i wesoło obchodzony.
“Gdy uderzył wielki dzwon,
objął w świecie pączek tron.
Król przez wszystkich ukochany,
piękny, pulchny i rumiany,
W brzuszku wprawdzie miał na dziurę,
lecz w tej dziurze konfiturę.
Okazale i wspaniale siadł król Pączek na krysztale;
A wokoło jego dworki, wysmukłe, kruche faworki,
Na półmiskach legły szynki i kanapki i tartynki.
Co za hałas, co za gwar! Tańczy chyba ze sto par.
Bo za króla Pączka hula nawet dziaduś i babula...
Świat się cały w kółko kręci, tańczy, hula bez pamięci (...)”
(J. Mączyński Losy króla pączka)
U nas w szkole z okazji tłustego czwartku jest obchodzony turniej -. “Pączkojady”.
Zasady i o co w tym turnieju chodzi każdy z nas wie, dla przypomnienia - kto zje szybciej paczki ten wygrywa !!!
Góra pączków, za tą górą
tłuste placki z konfiturą,
za plackami misa chrustu,
bo to dzisiaj są zapusty.
Przez dzień cały się zajada,
a wieczorem maskarada:
Janek włożył ojca spodnie,
choć mu bardzo niewygodnie,
Zosia - suknię babci Marty
I kapelusz jej podarty,
Franek smutny wziął się z komina,
Bo udawać chce Murzyna.
W tłusty czwartek się swawoli,
później czasem brzuszek boli.
„Tłusty czwartek” - Wł.Broniewskiego
Legendy
Legenda związana jest z okrutnym krakowskim burmistrzem o nazwisku Combr. Burmistrz tak bardzo dał się we znaki kobietom, które handlowały na rynku, że kiedy umarł (w czwartek przed Środą Popielcową), handlarki zamiast zalać się łzami, urządziły zabawę z pijatyką i tańcami, krzycząc, że umarł Combr. Zaczepiały przechodzących przez rynek mężczyzn, zmuszając ich do tańca i oddawania wierzchnich ubrań - za te krzywdy, które od Combra doznały. Krakowskie przekupki z radości, że uwolniły się od okrutnika, postanowiły świętować rocznicę jego śmierci właśnie w tłusty czwartek, a zabawę nazwano babskim combrem (do dzisiaj nazwa ta funkcjonuje na południu Polski).
Przesądy
Z tłustym czwartkiem związanych jest wiele przesądów. Najważniejszy mówi o tym, że w tłusty czwartek trzeba zjeść coś słodkiego - jeśli nie zjemy żadnego pączka, to skazujemy się na klęskę. Według kolejnego przesądu ważna jest liczba zjedzonych pączków. Decyduje ona o tym, czy rok będzie szczęśliwy - im więcej pączków zjemy w tłusty czwartek, tym więcej szczęścia w nowym roku.
W niektórych częściach Polski, jeden pączek nadziewano migdałem lub orzechem zamiast marmoladą różaną. Ten, kto podczas biesiady na niego trafił, miał mieć w życiu wielkie szczęście.
Tłusty czwartek - zwyczaje na świecie
- We Włoszech tłusty czwartek nazywany jest „Giovedi Grasso”. Wieczorem dziesięć dni przed Wielkim Postem spożywa się posiłek z wędzonego mięsa.
- W Hiszpanii tłusty czwartek świętuje się, jedząc ciasta Bizcocho oraz Mona.
- W Niemczech odpowiednikiem tłustego czwartku jest Weiberfastnacht. Dzień ten jest częściowo wolny od pracy, którą kończy się przed południem. Godziną umowną, przez rozpoczęcie świętowania, jest 11:11.
- We Francji obchodzi się „Mardi Gras”, czyli tłusty wtorek. Francuzi jedzą wtedy pączki, ale sięgają też po gofry, naleśniki z konfiturą czy bitą śmietaną.
- Brytyjczycy, podobnie jak Francuzi, świętują we wtorek i jedzą głównie naleśniki, czyli inny rodzaj naleśników. „Naleśnikowy wtorek” jest także obchodzony w Irlandii, Australii, Nowej Zelandii oraz Kanadzie.
- W Hiszpanii tego dnia popularne są ciastka „churros”. Są to paluszki o przekroju gwiazdy. Choć same w sobie nie są słodkie, stają się takie poprzez formę podania - polewa się je ogromną ilością karmelu, czekolady i bitej śmietany.
- Holendrzy w tłusty czwartek jedzą „Oliebollen”, które przypominają nasze racuchy.
Tłusty czwartek - ciekawostki
- Dawniej w tłusty czwartek podawano słoninę, boczek i alkohol.
- Klasyczny pączek ma 300-400 kcal, waży 55-70 g i jest smażony na małym ogniu.
- Aby spalić kalorie zdobyte dzięki zjedzeniu jednego pączka, należy biec 30 minut.
- Miłym zwyczajem jest wysyłanie życzeń na tłusty czwartek do swoich przyjaciół i znajomych.
Przysłowia na tłusty czwartek
Jedno z najbardziej znanych polskich przysłów dotyczy tłustego czwartku: „Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła”.
Są też inne przysłowia przyzwalające na sięganie tego dnia po pyszności:
- „Kto w tłusty czwartek nie zje pączków kopy, temu myszy zjedzą pole i będzie miał pustki w stodole”
- „Gdy w tłusty czwartek człek w jedzeniu pofolguje, łaskawy Pan Bóg grzech obżarstwa daruje”.
Są również i takie, które przypominają o nadchodzącym Wielkim Poście. A to również sprzyja temu, aby przed jego rozpoczęciem sięgnąć po smakołyki, które je się wyłącznie dla przyjemności:
- „Tłusty czwartek pączkami fetuje, a od Popielca ścisły post szykuje”.
- „Od tłustego czwartku do Zmartwychwstania - ścisły post się kłania”.
Artykuł o Tłustym czwartku został napisany przez Igora Orszewskiego
Źródła: